Các quyết sách mới về thuế, bảo hiểm y tế và cải cách hành chính

[Đức Thịnh1]

Tài liệu này tổng hợp các thông tin trọng yếu từ các nghị quyết và hoạt động mới nhất của Quốc hội và chính quyền địa phương. Các nội dung chính bao gồm: việc chính thức thông qua Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi với lộ trình đánh thuế mới đối với nước giải khát có đường và điều hòa nhiệt độ; các thay đổi quan trọng trong Luật Bảo hiểm y tế về phạm vi chi trả; kế hoạch vận hành thử nghiệm mô hình chính quyền hai cấp tại Hà Nội; và công tác ứng phó khẩn cấp đối với sự cố thiên tai tại Đà Nẵng. Những thay đổi này phản ánh định hướng của Nhà nước trong việc điều tiết tiêu dùng bảo vệ môi trường, nâng cao phúc lợi xã hội và hiện đại hóa bộ máy hành chính.


--------------------------------------------------------------------------------

1. Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt sửa đổi: Lộ trình và Đối tượng áp dụng​

Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi với tỷ lệ tán thành 93,72%. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026 với những thay đổi đáng chú ý về đối tượng và mức thuế suất.

Đối với mặt hàng Nước giải khát có đường​

Luật xác định nước giải khát có đường là đối tượng chịu thuế mới nhằm điều tiết tiêu dùng.

• Tiêu chuẩn xác định: Các sản phẩm có hàm lượng đường trên 5g/100ml theo tiêu chuẩn Việt Nam.
• Lộ trình áp thuế:
  • Năm 2026: Chưa áp dụng thuế để các đơn vị có lộ trình thích nghi.
  • Từ năm 2027: Áp dụng mức thuế suất 8%.
  • Từ ngày 01/05/2028: Tăng mức thuế suất lên 10%.
• Các mặt hàng miễn thuế: Sữa và sản phẩm từ sữa, thực phẩm dạng lỏng dùng cho mục đích dinh dưỡng, nước khoáng thiên nhiên, nước uống đóng chai, nước rau quả nguyên chất, nước dừa và các sản phẩm từ cacao.

Đối với mặt hàng Điều hòa nhiệt độ​

Việc đánh thuế dựa trên mục tiêu định hướng sản xuất và tiết kiệm năng lượng để bảo vệ môi trường.

• Đối tượng chịu thuế: Máy điều hòa nhiệt độ có công suất từ trên 24.000 BTU đến 90.000 BTU.
• Đối tượng miễn thuế: Các loại điều hòa có công suất từ 24.000 BTU trở xuống hoặc trên 90.000 BTU.

Đối với mặt hàng Xăng​

Dù có ý kiến đề nghị loại bỏ, Quốc hội vẫn quyết định giữ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng để thực hiện các cam kết tại Hội nghị COP26. Trong tương lai, cơ quan chức năng sẽ nghiên cứu sửa đổi đồng bộ giữa thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường để đảm bảo tính hợp lý.

--------------------------------------------------------------------------------

2. Những thay đổi trong Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) sửa đổi​

Luật BHYT mới bổ sung và làm rõ các quy định về phạm vi thanh toán nhằm đảm bảo quyền lợi tối ưu cho người dân.

Mở rộng phạm vi thanh toán​

Từ ngày 01/07, quỹ BHYT sẽ chi trả cho các hình thức mới:

• Khám chữa bệnh tại nhà: Người tham gia BHYT được thanh toán nếu thực hiện đúng quy trình.
• Vận chuyển người bệnh: Áp dụng cho các đối tượng ưu tiên (người có công, quân đội, công an, hộ nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi, người dân tộc thiểu số vùng khó khăn...) khi cần chuyển tuyến trong tình trạng cấp cứu hoặc điều trị nội trú.

12 trường hợp không thuộc phạm vi chi trả của quỹ BHYT​

Dù người bệnh tuân thủ đúng quy trình, quỹ BHYT sẽ không thanh toán trong các trường hợp sau:

1. Chi phí đã được ngân sách nhà nước chi trả (khám thai định kỳ, sinh con, chẩn đoán sớm một số bệnh...).
2. Dịch vụ điều dưỡng, an dưỡng tại cơ sở chuyên biệt.
3. Khám sức khỏe định kỳ, khám tổng quát không mục đích điều trị.
4. Xét nghiệm, chẩn đoán thai không nhằm mục đích điều trị (siêu âm đơn thuần).
5. Dịch vụ hỗ trợ sinh sản và kế hoạch hóa gia đình (trừ trường hợp bệnh lý).
6. Dịch vụ thẩm mỹ, chỉnh hình, làm đẹp.
7. Điều trị lác và tật khúc xạ cho người từ 18 tuổi trở lên.
8. Thiết bị y tế thay thế (chân tay giả, răng giả, kính mắt, máy trợ thính).
9. Phục hồi chức năng trong tình huống thảm họa.
10. Điều trị nghiện rượu, ma túy hoặc các chất gây nghiện khác.
11. Giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần.
12. Các dịch vụ phục vụ hành chính, pháp luật, thử nghiệm lâm sàng hoặc nghiên cứu khoa học.

--------------------------------------------------------------------------------

3. Hà Nội: Vận hành thử nghiệm mô hình Chính quyền hai cấp​

Thành phố Hà Nội đang triển khai kế hoạch sắp xếp lại bộ máy hành chính tại 126 xã, phường mới, tập trung vào việc phục vụ người dân và doanh nghiệp.

• Thời gian thử nghiệm: Từ ngày 20/06 đến 26/06. Sơ kết kinh nghiệm vào ngày 27/06 và chính thức hoạt động từ ngày 01/07.
• Nội dung thử nghiệm:
  • Tiếp nhận và xử lý phản ánh qua ứng dụng iHanoi hoặc trực tiếp tại quầy.
  • Giải quyết các thủ tục hành chính cấp xã: Sao y, chứng thực, khai sinh, khai tử, đất đai, xây dựng.
  • Vận hành hệ thống văn bản đi/đến trong hệ thống chính trị mới.
• Địa điểm thực hiện: Trụ sở 126 xã/phường mới và 12 chi nhánh của Trung tâm phục vụ hành chính công thành phố.
• Đặc điểm triển khai: Chủ tịch UBND Thành phố Trần Sĩ Thanh đánh giá đây là việc khó, chưa có tiền lệ, vừa triển khai vừa hoàn thiện khung pháp lý ("vừa chạy vừa xếp hàng").

--------------------------------------------------------------------------------

4. Công tác cứu hộ khẩn cấp tại Đập dâng An Trạch (Đà Nẵng)​

Sự cố thiên tai nghiêm trọng đã xảy ra tại đập dâng An Trạch, xã Hòa Tiến, huyện Hòa Vang do ảnh hưởng của mưa lớn kéo dài.

Thông số sự cố	Chi tiết
Nguyên nhân	Mưa lớn do bão số 1, nước chảy xiết khiến lồng bè cá vướng vào đập
Quy mô ảnh hưởng	Lồng bè chắn ngang 1/2 mặt đập, che kín 6 khoang xả, dài khoảng 35m
Nguy cơ	Gây tắc nghẽn dòng chảy nghiêm trọng, đe dọa kết cấu và nguy cơ vỡ đập
Lực lượng ứng cứu	Gần 180 cán bộ, chiến sĩ bộ đội thường trực và dân quân tự vệ
Mực nước hiện tại	Cao khoảng 5m (vượt mức an toàn kỹ thuật 3m)

Tình hình triển khai: Lực lượng chức năng đã thực hiện phương châm "bốn tại chỗ", bơi vượt dòng nước xiết để tháo dỡ từng phần lồng bè. Hiện tại, một phần lớn khối lượng vật cản đã được trục vớt, dòng chảy bắt đầu được khơi thông, tuy nhiên áp lực lên thân đập vẫn còn rất lớn do mực nước duy trì ở mức cao. Dự báo khu vực sẽ tiếp tục có mưa to, tiềm ẩn nguy cơ ngập lụt diện rộng.

Nguồn: Phạm Thịnh tổng hợp.