Sự khác biệt giữa PP ước tính và PP trực tiếp khi lập dự phòng nợ phải thu khó đòi (p

binhnt

Member
Hội viên mới
Nợ phải thu khó đòi

Doanh nghiệp (DN) tiến hành hoạt động kinh doanh cũng ít nhiều thực hiện chính sách bán chịu hoặc thu tiền sau khi giao hàng, nhất là khi sản phẩm của DN mới thâm nhập thị trường hoặc trong trường hợp DN mới thành lập. Doanh thu bán chịu trong DN phát sinh sẽ làm gia tăng khoản nợ phải thu. Đó là số tiền mà khách hàng nợ DN phát sinh từ kết quả bán hàng và cung cấp dịch vụ. Khoản nợ phải thu, trong một số trường hợp còn gọi là khoản phải thu khách hàng hay đơn giản là khoản phải thu. Khoản phải thu gia tăng khi DN thực hiện chính sách tín dụng cho khách hàng trên cơ sở thực hiện chính sách tín dụng một cách liên tục. Điều này cũng có nghĩa là DN cho phép khách hàng thanh toán tiền trong tương lai đối với hàng hoá và dịch vụ đã được giao.

Khi DN thực hiện chính sách bán chịu sẽ làm phát sinh chi phí và lợi ích. Lợi ích chủ yếu là tăng doanh thu và cuối cùng là tăng lợi nhuận. Ngược lại, sẽ bị lỗ nếu như phát sinh khoản nợ phải thu khó đòi. Nhiều khách hàng tiềm năng sẽ không mua hàng nếu DN không bán chịu, khách hàng sẽ mua từ đối thủ cạnh tranh của DN khi những DN này có chính sách bán chịu.

Một khi chi phí quản lý phát sinh liên quan đến khoản thu tiền bán chịu, thì sẽ phát sinh thêm một chi phí khác do khách hàng thanh toán tiền nợ chậm trả cho DN. Về nguyên tắc, DN phải gánh chịu toàn bộ chi phí phát sinh liên quan đến khoản nợ trong thời gian chờ đợi thanh toán. Đó là chi phí liên quan đến số tiền nợ phải thu khó đòi - số tiền mà một vài khách hàng nợ không thể hoặc không sẵn lòng chi trả. Kế toán DN thường xác định những khoản chi phí chủ yếu cho việc bán chịu khoản nợ phải thu khó đòi như là một khoản chi phí khi DN lập dự phòng nợ phải thu khó đòi.

Chính sách và phương thức bán chịu

Trong nền kinh tế thị trường, tính cạnh tranh và ngành nghề kinh doanh sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chính sách bán chịu của DN. Vấn đề đặt ra là DN có nên hay không thực hiện chính sách bán chịu và thực hiện như thế nào? Quyết định của nhà quản trị được dựa trên cơ sở cân đối giữa lợi ích và chi phí khi thực hiện chính sách bán chịu. Nói cách khác, DN nên thực hiện chính sách bán chịu chỉ khi nào thu nhập tăng thêm từ doanh thu bán chịu tăng nhanh hơn chi phí bán chịu. Giả sử, nợ khó đòi chiếm 5 % trên doanh thu bán chịu, chi phí quản lý phát sinh liên quan đến hoạt động bán chịu là 50.000.000 đồng/năm để đạt được mức doanh thu bán chịu là 200.000.000 đồng (với mức doanh thu này sẽ có được một khoản thu nhập 80.000.000 đổng do giá bán tăng và sản lượng tiêu thụ nhiều hơn). Chính sách bán chịu này đáng được DN thực hiện vì thu nhập tăng thêm 80.000.000 đồng, lợi ích từ việc bán chịu tăng nhanh hơn so với chi phí phát sinh do DN bán chịu là 60.000.000 đồng ( { 5%* 200.000.000 } + 50.000.000).

Lập dự phòng theo Thông tư 107 ngày 31/12/2001

Để ghi nhận khoản nợ phải thu khó đòi, thường kế toán thực hiện bằng cách chờ đợi xem khoản nào sẽ không được thanh toán hoặc ước lượng đến hiện tại tỷ lệ khoản nợ không thu hồi được là bao nhiêu. Có hai phương pháp là phương pháp trực tiếp và phương pháp ước tính (phân bổ).

Lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo Thông tư 107 ngày 31 /12/2001 và được sửa đổi bổ sung trong Thông tư 89 ngày 9/10/2002, cụ thể:

Cuối niên độ kế toán, DN căn cứ vào các khoản nợ phải thu được xác định là chắc chắn thu được (Nợ phải thu khó đòi), xác định số dự phòng phải thu khó đòi cần trích lập. Nếu số dự phòng phải thu khó đòi cần trích lập năm nay lớn hơn số dư của khoản dự phòng phải thu khó đòi đã trích lập ở cuối niên độ trước chưa sử dụng hết, số chênh lệch lớn hơn được hạch toán vào chi phí, ghi:

Nợ TK 642- Chi phí quản lý DN
Có TK 139- Dự phòng phải thu khó đòi

Nếu số dự phòng phải thu khó đòi cần trích lập năm nay nhỏ hơn số dư của khoản dự phòng phải thu khó đòi đã trích lập ở cuối niên độ trước chưa sử dụng hết, số chênh lệch được hoàn nhập ghi giảm chi phí, ghi:

Nợ TK 139- Dự phòng phải thu khó đòi
Có TK 642- Chi phí quản lý DN

Các khoản nợ phải thu khó đòi khi xác định thực sự là không đòi được thì được phép xoá nợ. Việc xoá nợ các khoản phải thu khó đòi phải theo chế độ tài chính hiện hành. Căn cứ vào quyết định về xoá bỏ các khoản nợ phải thu khó đòi, ghi:

Nợ TK 139 - Dự phòng phải thu khó đòi (nếu đã lập dự phòng)
Nợ TK 642 - Chi phí quản lý DN (nếu chưa lập dự phòng)
Có TK 131 - Phải thu của khách hàng
Có TK 138 - Phải thu Khác

Đồng thời, ghi vào bên Nợ TK 004 "Nợ khó đòi đã xử lý" (tài khoản ngoài bảng cân đối kế toán)

(tapchiketoan.info - tapchiketoan.com)
 
Nhược điểm của phương pháp trực tiếp

DN ít có kinh nghiệm về những khoản nợ phải thu khó đòi có thể sử dụng phương pháp trực tiếp- phương pháp này giả định rằng mọi DN đều sẽ thu được tiền trừ phi có bằng chứng khác. Nếu khoản nợ khó đòi nhỏ và không phát sinh thường xuyên, thực hiện phương pháp này sẽ không làm cho báo cáo bị sai lệch về tình trạng tài chính một cách trọng yếu. Khi khoản nợ phải thu của khách hàng được xác định là không thể thanh toán thì tiến hành xử lý nợ khoản phải thu khó đòi, khoản phải thu sẽ giảm. Bởi vì, TK Phải thu của khách hàng không xác định rõ thì có thể cho thấy rằng khoản nợ không thể thu được vào cuối năm 2001 , tức là vào ngày 31/12/2001 . Bảng cân đối kế toán của DN chỉ thể hiện đơn giản trên tài khoản nợ phải thu là 40.000.000 đồng.

Giả sử, trong suốt năm tới, năm 2002, người bán hàng xác định có một số khách hàng không có khả năng trả nợ tiền hàng. Khi cơ hội thu tiền từ những khách hàng đã xác định được là không có khả năng trả nợ, thì số tiền trong tài khoản phải được ghi nhận vào chi phí trong kỳ như là khoản lỗ (Biểu 1).

nokhodoi.jpg

nokhodoi

Phương pháp trực tiếp đã bị chỉ trích một cách mạnh mẽ vì vi phạm nguyên tắc phù hợp trong kế toán dự thu dự chi (dồn tích). Khoản nợ phải thu khó đòi 2.000.000 đồng đưa vào chi phí như khoản lỗ vào năm 2001 liên quan đến doanh thu 100.000.000 đồng của năm 2001 . Nguyên tắc phù hợp đòi hỏi việc ghi nhận vào chi phí các khoản nợ phải thu khó dòi như khoản lỗ vào thời diềm doanh thu được ghi nhận, đó là vào năm 2001, không phải năm 2002. Kết quả chi phí không phù hợp với doanh thu, phương pháp trực tiếp sẽ tạo ra hai sai sót

Đầu tiên, thu nhập năm 2002 bị phóng đại lên 2.000.000 đồng vì khoản nợ phải thu này không phải là nợ phải thu khó đòi được đưa vào chì phí cho năm đó .

Thứ hai, thu nhập năm 2002 ghi nhận giảm đi 2.000.000 đồng. Bởi vì khoản nợ phải thu khó đòi 2.000.000 đồng/năm 2001 được ghi nhận vào chi phí năm 2002. So sánh sự phù hợp giữa doanh thu và chi phí theo phương pháp trực tiếp (Biểu 2) .

Luận cứ chủ yếu để bảo vệ cho phương pháp trực tiếp là dựa vào mối quan tâm giữa lợi ích, chi phí và nguyên tắc thực chất. Xét về cơ bản, phương pháp trực tiếp là phương pháp cực kỳ đơn giản, ít tốn kém khi sử dụng. Hơn nữa, không có sự sai sót trọng yếu trong sự đo lường thu nhập xảy ra nếu khoản nợ khó đòi là nhỏ và tương tự từ một năm đến hai năm.

Như vậy, Thông tư 107 , ngày 31/12/2001, dự phòng nợ phải thu khó đòi là dự phòng phần giá trị bị tổn thất của các khoản nợ phải thu, có thể khó dòi do đơn vị nợ hoặc người nợ không có khả năng thanh toán trong năm kế hoạch. Cách lập dự phòng này thực hiện theo phương pháp trực tiếp, do đến cuối kỳ kế toán năm mới xem xét khoản nợ phải thu khó đòi phát sinh.

Việc trích lập và hoàn nhập các khoản dự phòng nợ phải thu khó đòi đều được thực hiện ở thời điểm khoá sổ kế toán để lập báo cáo tài chính năm. Theo Thông tư 107, yêu cầu các khoản nợ phải thu khó đòi phải có tên, địa chỉ, nội dung từng khoản nợ, số tiền phải thu của từng đơn vị nợ hoặc người nợ, trong đó ghi rõ số nợ phải thu khó đòi. Để có căn cứ lập dự phòng nợ phải thu khó đòi, DN phải có chứng từ gốc hoặc xác nhận của đơn vị nợ hoặc người nợ về số tiền còn nợ chưa trả, bao gồm: hợp đổng kinh tế, khế ước vay nợ, bản thanh lý hợp đồng, cam kết nợ, đối chiếu công nợ...

Nợ phải thu đã quá hạn thanh toán từ 2 năm trở lên, kể từ ngày đến hạn thu nợ được ghi trong hợp đồng kinh tế, các khế ước vay nợ hoặc các cam kết nợ, DN đã đòi nhiều lần nhưng vẫn chưa thu được nợ thì được ghi nhận là khoản nợ phải thu khó đòi.

Trường hợp đặc biệt, tuy thời gian quá hạn chưa tới 2 năm, nhưng đối với nợ đang trong thời gian xem xét giải thể, phá sản hoặc người nợ có dấu hiệu bỏ trốn, bị truy tố, bị giam giữ,... thì cũng được ghi nhận là khoản nợ khó đòi. Theo Thông tư số 55 ngày 26/6/2002, thời hạn được xem xét là quá hạn thanh toán từ 1 năm trở lên. Như vậy, theo Thông tư 107, quy định các DN lập dự phòng theo phương pháp trực tiếp, nghĩa là DN vi phạm nguyên tắc phù hợp. Đồng thời, theo Thông tư 107, tổng mức lập dự phòng các khoản nợ thu khó đòi tối đa bằng 20% tổng số dư nợ phải thu của DN tại thời điểm lập báo cáo tài chính năm, việc quy định này vi phạm nguyên tắc thận trọng.

Do vậy, Nhà nước cần hướng dẫn cho các DN thêm phương pháp ước tính (phân bổ) và khuyến cáo DN về phương pháp trực tiếp sẽ vi phạm nguyên tắc phù hợp trong kế toán. Phương pháp này, được biết như phương pháp ước tính và phân bổ, dựa trên 2 yếu tố: Dự kiến khoản nợ phải thu khó đòi; Sử dụng lài khoản dự phòng nợ phải thu khó đòi dựa trên con số ước lượng và giảm trừ khoản phải thu.

Đồng thời, DN nên phân bổ nợ phải thu khó đòi theo tỷ lệ doanh thu, tỷ lệ khoản phải thu và theo độ dài thời gian khoản phải thu (hay còn gọi là tuổi nợ khoản phải thu).

Như vậy, khi áp dụng phương pháp ước tính, DN không vi phạm nguyên tắc phù hợp và nếu không ràng buộc 20% trên tổng số dư nợ thì DN sẽ không vi phạm nguyên tắc thận trọng.

(tapchiketoan.info - tapchiketoan.com)
 

CẨM NANG KẾ TOÁN TRƯỞNG


Liên hệ: 090.6969.247

KÊNH YOUTUBE DKT

Cách làm file Excel quản lý lãi vay

Đăng ký kênh nhé cả nhà

SÁCH QUYẾT TOÁN THUẾ


Liên hệ: 090.6969.247

Top