Điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh thuế TNCN từ năm 2026

[Đức Thịnh1]

Vào sáng ngày 17/10/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chính thức thông qua nghị quyết về việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh (GTGC) đối với thuế thu nhập cá nhân (TNCN), dự kiến áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Thay đổi trọng yếu bao gồm việc nâng mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế lên 15,5 triệu đồng/tháng và người phụ thuộc lên 6,2 triệu đồng/tháng, tăng khoảng 40% so với quy định hiện hành.

Sự điều chỉnh này nhằm phản ánh tốc độ tăng thu nhập bình quân và GDP đầu người. Theo Bộ Tài chính, chính sách mới sẽ giúp khoảng 95% người nộp thuế ở bậc 1 chuyển sang diện không phải nộp thuế, đồng thời giảm đáng kể áp lực tài chính cho các bậc thuế cao hơn. Tài liệu này phân tích chi tiết về cơ chế tính thuế mới, các kịch bản thực tế và so sánh với hệ thống thuế của một số quốc gia khác.


--------------------------------------------------------------------------------

1. Chi tiết Thay đổi Mức Giảm trừ Gia cảnh từ năm 2026​

Dưới đây là bảng so sánh mức giảm trừ gia cảnh hiện hành và mức mới sẽ áp dụng từ năm 2026:

Đối tượng giảm trừ	Mức hiện hành (đến hết 2025)	Mức mới (từ năm 2026)	Tăng trưởng
Bản thân người nộp thuế	11 triệu đồng/tháng (132 triệu/năm)	15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu/năm)	~40%
Mỗi người phụ thuộc	4,4 triệu đồng/tháng	6,2 triệu đồng/tháng	~40%

Sự điều chỉnh này đánh dấu lần thay đổi thứ tư kể từ khi Luật Thuế TNCN năm 2007 có hiệu lực.

Lịch sử điều chỉnh mức giảm trừ qua các thời kỳ:​

• Năm 2007 (áp dụng từ 2009): Bản thân 4 triệu đồng; người phụ thuộc 1,6 triệu đồng.
• Năm 2012 (áp dụng từ 01/07/2013): Bản thân 9 triệu đồng; người phụ thuộc 3,6 triệu đồng.
• Năm 2020 (áp dụng đến nay): Bản thân 11 triệu đồng; người phụ thuộc 4,4 triệu đồng.

--------------------------------------------------------------------------------

2. Phân tích: Thu nhập dưới 17 triệu đồng có phải đóng thuế?​

Câu hỏi về việc lương dưới 17 triệu đồng không phải đóng thuế TNCN cần được xem xét dựa trên công thức tính thuế cụ thể. Nghĩa vụ thuế chỉ phát sinh khi Thu nhập tính thuế > 0.

Công thức xác định Thu nhập tính thuế:

Thu nhập tính thuế = Tổng thu nhập - Các khoản miễn thuế - Các khoản giảm trừ

Trong đó, các khoản giảm trừ bao gồm:

1. Bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc (thường là 10,5% lương).
2. Giảm trừ gia cảnh (bản thân và người phụ thuộc).
3. Đóng góp từ thiện, nhân đạo.

Ví dụ minh họa cho mức lương 17 triệu đồng (năm 2026):​

Giả sử một người có thu nhập 17 triệu đồng/tháng, không có người phụ thuộc và đóng bảo hiểm trên mức lương này:

• Giảm trừ BHXH (10,5%): 1,785 triệu đồng.
• Giảm trừ gia cảnh bản thân: 15,5 triệu đồng.
• Tổng các khoản giảm trừ: 1,785 + 15,5 = 17,285 triệu đồng.

Kết luận: Vì tổng các khoản giảm trừ (17,285 triệu) lớn hơn tổng thu nhập (17 triệu), người này sẽ không phải nộp thuế TNCN. Tuy nhiên, nếu người lao động không đóng bảo hiểm trên toàn bộ mức lương hoặc có các điều kiện khác, kết quả có thể thay đổi. Do đó, khẳng định "lương dưới 17 triệu không phải đóng thuế" là có cơ sở nhưng cần xét thêm các yếu tố về bảo hiểm và miễn thuế.

--------------------------------------------------------------------------------

3. Các kịch bản Nghĩa vụ Thuế theo mức Giảm trừ mới​

Bộ Tài chính đã đưa ra các ví dụ cụ thể về số thuế phải nộp sau khi áp dụng mức giảm trừ mới (sau khi đã trừ các khoản bảo hiểm):

Tổng thu nhập tháng	Số người phụ thuộc	Số thuế phải nộp ước tính
15 triệu đồng	0	Không phải nộp thuế
20 triệu đồng	0	Khoảng 120.000 đồng/tháng
25 triệu đồng	1	Khoảng 33.750 đồng/tháng
30 triệu đồng	1	Khoảng 265.000 đồng/tháng
30 triệu đồng	2	Không phải nộp thuế
40 triệu đồng	2	Khoảng 540.000 đồng/tháng

Lưu ý: Nếu cá nhân có thêm các khoản phụ cấp được miễn thuế hoặc đóng bảo hiểm hưu trí tự nguyện, số thuế phải nộp sẽ thấp hơn.

--------------------------------------------------------------------------------

4. Quy định về Người Phụ thuộc​

Để được tính giảm trừ cho người phụ thuộc (6,2 triệu đồng/tháng), người nộp thuế phải đăng ký và được cơ quan thuế cấp mã số thuế cho người phụ thuộc.

Đối tượng được tính là người phụ thuộc:​

• Con chưa thành niên; con bị tàn tật không có khả năng lao động.
• Con thành niên đang theo học đại học, cao đẳng, nghề nhưng không có thu nhập hoặc thu nhập không quá mức quy định.
• Vợ hoặc chồng, bố mẹ (đã hết tuổi lao động hoặc không khả năng lao động).
• Các cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng.

Điều kiện về thu nhập của người phụ thuộc:​

1. Người trong độ tuổi lao động: Phải bị khuyết tật, không có khả năng lao động và không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 1 triệu đồng.
2. Người ngoài độ tuổi lao động: Không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt quá 1 triệu đồng.

--------------------------------------------------------------------------------

5. So sánh với Chính sách Thuế Quốc tế​

Việc áp dụng các khoản giảm trừ gia cảnh là thông lệ phổ biến trên thế giới để bảo vệ một phần thu nhập thiết yếu của người dân:

• Thái Lan: Cho phép nhiều khoản giảm trừ từ tiền thuê nhà, tác quyền. Giảm trừ cho vợ/chồng không thu nhập khoảng 48 triệu VNĐ/năm; mỗi người con khoảng 24 triệu VNĐ/năm (không giới hạn số con).
• Malaysia: Mức giảm trừ cá nhân và người phụ thuộc khoảng 56 triệu VNĐ/năm. Ngoài ra, có hơn 20 khoản giảm trừ khác như chi phí y tế, vắc-xin, học phí, chăm sóc cha mẹ nhằm khuyến khích đầu tư vào giáo dục và sức khỏe.
• Hoa Kỳ: Áp dụng mức giảm trừ tiêu chuẩn (Standard Deduction) rất cao. Năm 2025, người độc thân được giảm trừ khoảng 395 triệu VNĐ; cặp vợ chồng nộp chung được giảm trừ khoảng 790 triệu VNĐ.
• Hy Lạp: Có xu hướng ngược lại khi thu hẹp cơ sở thuế bằng cách giảm mạnh mức giảm trừ cho trẻ em từ năm 2020 (ví dụ: giảm từ hơn 29 triệu VNĐ xuống còn khoảng 9,2 triệu VNĐ cho một người phụ thuộc).

Sự thay đổi chính sách tại Việt Nam vào năm 2026 cho thấy nỗ lực điều chỉnh hệ thống thuế phù hợp với thực tiễn kinh tế, giúp giảm bớt gánh nặng cho người lao động có thu nhập thấp và trung bình.

Nguồn: Phạm Thịnh tổng hợp.