Từ năm 2026, chính sách thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh tại Việt Nam dự kiến sẽ có những thay đổi mang tính bước ngoặt, đặc biệt là việc xóa bỏ phương pháp thuế khoán để chuyển sang phương pháp kê khai. Trọng tâm của các cuộc thảo luận hiện nay xoay quanh việc xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế phù hợp. Trong khi dự thảo luật đề xuất mức 200 triệu đồng/năm, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng con số này vẫn quá thấp và chưa đảm bảo tính công bằng so với nhóm đối tượng làm công ăn lương. Bộ Tài chính đã ghi nhận các ý kiến này và cam kết sẽ nghiên cứu, tính toán lại để đưa ra một ngưỡng doanh thu khởi điểm hợp lý hơn, nhằm tránh gây thiệt thòi cho các hộ kinh doanh.
1. Cải cách phương pháp quản lý thuế từ năm 2026
Theo lộ trình cải cách, chính sách thuế áp dụng cho hộ và cá nhân kinh doanh sẽ chính thức thay đổi phương thức thu thuế từ năm 2026.- Chuyển đổi phương pháp: Xóa bỏ hoàn toàn hình thức thuế khoán hiện nay và chuyển sang phương pháp kê khai.
- Bản chất thay đổi: Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định đây thực chất là sự thay đổi về phương pháp thu, trong khi bản chất cách tính thuế cơ bản không thay đổi.
- Mục tiêu cốt lõi: Việc chuyển sang phương pháp kê khai nhằm mục đích kiểm soát chặt chẽ hơn, thu hồi các khoản thuế thất thoát lớn, đặc biệt là tại các khu vực kinh tế phát triển.
2. Phân tích các đề xuất về ngưỡng doanh thu chịu thuế
Các đại biểu Quốc hội đã đưa ra những đề xuất cụ thể về việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế để phản ánh đúng thực tế thu nhập và chi phí của từng nhóm ngành nghề.Bảng: Đề xuất ngưỡng doanh thu khởi điểm theo nhóm ngành
| Nhóm ngành kinh doanh | Ngưỡng doanh thu đề xuất (năm) | Cơ sở lý luận |
| Bán hàng, Đại lý | Từ 1,5 tỷ đồng | Với mức chênh lệch khoảng 20%, doanh thu này mới mang lại thu nhập trên 260 triệu đồng (mức bắt đầu chịu thuế thu nhập cá nhân). |
| Sản xuất kinh doanh khác | Từ 1 tỷ đồng trở lên | Đảm bảo tương quan giữa chi phí đầu tư và lợi nhuận thực tế. |
| Dịch vụ, Thầu xây dựng (không bao thầu vật liệu) | Ít nhất 500 triệu đồng | Đặc thù ngành dịch vụ có tỷ trọng chi phí khác biệt so với thương mại. |
3. Các quan điểm trái chiều và sự bất cập của ngưỡng doanh thu 200 triệu đồng
Hiện nay, ngưỡng doanh thu 200 triệu đồng/năm trong dự thảo luật đang là tâm điểm của sự tranh luận giữa cơ quan soạn thảo và các đại biểu Quốc hội.Quan điểm của các đại biểu Quốc hội
- Tính công bằng: Ngưỡng 200 triệu đồng/năm bị đánh giá là quá thấp, chưa tạo ra sự công bằng giữa hộ kinh doanh với doanh nghiệp và đặc biệt là với người làm công ăn lương.
- Khoảng cách thu nhập: Mặc dù cùng tạo ra thu nhập, nhưng mức chịu thuế giữa các đối tượng này đang có khoảng cách rất lớn, gây bất lợi cho cá nhân kinh doanh.
Giải trình từ Bộ Tài chính
- Cải thiện so với quá khứ: Bộ trưởng Bộ Tài chính lưu ý rằng trước đây doanh thu trên 100 triệu đồng/năm đã phải nộp thuế, hiện mức này đã được nâng gấp đôi lên 200 triệu đồng trong dự thảo.
- Phản bác ý kiến gây khó dễ: Bộ Tài chính cho rằng chính sách mới không nhằm mục đích gây khó khăn cho hộ kinh doanh mà là để chuẩn hóa quản lý.
4. Kết luận và Hướng xử lý tiếp theo
Trước những ý kiến phản biện sắc bén từ các đại biểu Quốc hội về sự thiếu công bằng trong ngưỡng thuế hiện tại so với người làm công ăn lương, Bộ Tài chính đã đưa ra các cam kết cụ thể:- Tiếp thu và nghiên cứu: Cơ quan soạn thảo sẽ chính thức tiếp thu các ý kiến đóng góp về việc ngưỡng doanh thu 200 triệu đồng còn thấp.
- Tính toán lại: Bộ sẽ tiến hành rà soát và tính toán lại một ngưỡng doanh thu khởi đầu phù hợp hơn với thực tế kinh tế.
- Mục tiêu cuối cùng: Đảm bảo chính sách thuế mới vừa giúp chống thất thu ngân sách, vừa đảm bảo quyền lợi, giúp hộ kinh doanh không cảm thấy bị thiệt thòi khi thực hiện nghĩa vụ thuế.
