TỔNG HỢP CÁC CHÍNH SÁCH MỚI VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ LAO ĐỘNG (HIỆU LỰC TỪ 01/07/2025)
Tóm tắt điều hành
Báo cáo này tổng hợp các thay đổi trọng yếu trong Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Luật Công đoàn 2024, dự kiến chính thức có hiệu lực từ ngày 01 tháng 07 năm 2025. Những điều chỉnh này tập trung vào việc mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội (BHXH), gia tăng quyền lợi cho người lao động, đồng thời linh hoạt hóa các quy định đóng phí để hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh khó khăn. Các điểm nhấn chính bao gồm việc giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu xuống 15 năm, hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội và bổ sung chế độ thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện.--------------------------------------------------------------------------------
1. Các chính sách mới theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mang đến những thay đổi mang tính bước ngoặt nhằm tối ưu hóa quyền lợi và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người tham gia.1.1. Giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu
Một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc điều chỉnh điều kiện về thời gian đóng BHXH để được hưởng lương hưu hàng tháng:- Quy định mới: Thời gian đóng BHXH tối thiểu giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm.
- Mục tiêu: Tạo cơ hội cho những người tham gia BHXH muộn hoặc quá trình đóng không liên tục có thể tích lũy đủ thời gian để hưởng lương hưu, thay vì phải nhận BHXH một lần.
1.2. Bổ sung và điều chỉnh Trợ cấp hưu trí xã hội
Đây là loại hình BHXH do Ngân sách Nhà nước đảm bảo, được phát triển từ quy định về trợ cấp xã hội hàng tháng cho người cao tuổi.- Giảm độ tuổi hưởng trợ cấp: Độ tuổi quy định được giảm từ 80 tuổi xuống còn 75 tuổi.
- Đối tượng ưu tiên: Người thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo được hưởng trợ cấp từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi.
1.3. Mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Luật mới mở rộng diện bao phủ bảo hiểm đến các nhóm đối tượng trước đây chưa thuộc diện bắt buộc:- Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh.
- Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn và tổ dân phố.
- Người lao động làm việc không trọn thời gian.
- Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương.
1.4. Chế độ thai sản cho BHXH tự nguyện
Lần đầu tiên, chế độ thai sản được tích hợp vào chính sách BHXH tự nguyện mà người lao động không phải đóng thêm chi phí so với quy định hiện hành:- Mức trợ cấp: 2 triệu đồng cho mỗi con mới sinh.
- Nguồn chi trả: Do Ngân sách Nhà nước bảo đảm.
1.5. Quy định về rút BHXH một lần
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 thiết lập lộ trình phân loại đối tượng để hạn chế việc rút BHXH một lần, nhằm đảm bảo an sinh xã hội lâu dài:| Nhóm đối tượng | Quy định áp dụng |
| Người tham gia trước 01/07/2025 | Duy trì các điều kiện hưởng BHXH một lần như quy định hiện hành. |
| Người bắt đầu tham gia từ 01/07/2025 | Chỉ được rút BHXH một lần trong các trường hợp đặc biệt: ra nước ngoài định cư, mắc bệnh hiểm nghèo theo quy định. |
| Người tham gia trước 01/07/2025, nghỉ việc và tham gia lại sau 01/07/2025 | Vẫn được tính là đối tượng tham gia trước ngày 01/07/2025 và hưởng các quyền lợi tương ứng. |
2. Chính sách mới theo Luật Công đoàn 2024
Bên cạnh các thay đổi về BHXH, Luật Công đoàn 2024 cũng đưa ra các cơ chế mới nhằm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp trong các giai đoạn khủng hoảng sản xuất kinh doanh.2.1. Miễn, giảm và tạm dừng đóng kinh phí công đoàn
Luật bổ sung quy định cụ thể về các trường hợp doanh nghiệp được hỗ trợ về nghĩa vụ đóng kinh phí công đoàn:- Điều kiện áp dụng: Doanh nghiệp gặp khó khăn và phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh.
- Thời hạn tạm dừng: Được xem xét tạm dừng đóng kinh phí công đoàn với thời gian không quá 12 tháng.
- Ý nghĩa: Quy định này nhằm hỗ trợ doanh nghiệp duy trì nguồn lực tài chính để vượt qua khó khăn, phù hợp với thực tiễn vận hành của nền kinh tế.
Kết luận
Hệ thống chính sách mới hiệu lực từ 01/07/2025 thể hiện xu hướng gia tăng tính nhân văn và linh hoạt của pháp luật lao động Việt Nam. Việc giảm điều kiện hưởng lương hưu, hạ độ tuổi trợ cấp hưu trí và bổ sung quyền lợi thai sản tự nguyện là những nỗ lực rõ rệt nhằm củng cố lưới an sinh xã hội quốc gia. Đồng thời, các quy định chuyển tiếp về BHXH một lần và hỗ trợ kinh phí công đoàn cho doanh nghiệp cho thấy sự cân bằng giữa mục tiêu bảo vệ người lao động và hỗ trợ sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.Nguồn: Phạm Thịnh tổng hợp.
